Çerezsiz ziyaretçi analitiği: KVKK'ya uygun, sunucu taraflı istatistik

Bir sitenin kaç kişi tarafından ziyaret edildiğini, hangi sayfaların okunduğunu ve ziyaretçilerin nereden geldiğini bilmek, siteyi geliştirmenin ilk adımı. Bunun için akla gelen ilk araç genellikle Google Analytics; ama bu yolun bazı bedelleri var. İşletmeler için geliştirdiğimiz sitelerde ziyaret istatistiklerini farklı bir yöntemle, çerez kullanmadan ve verileri kendi sunucumuzda tutarak topluyoruz. Bu yazıda yaklaşımın nasıl çalıştığını, neler kazandırdığını ve sınırlarını anlatıyorum.

Üçüncü taraf analitiğin bedelleri

• Onay zorunluluğu: analitik çerezler için ziyaretçinin açık rızası gerekiyor; onay vermeyen ziyaretçiler istatistiklerde hiç görünmüyor.
• Reklam engelleyiciler: analitik betikleri birçok tarayıcı eklentisi tarafından engelleniyor, ziyaretlerin bir bölümü sayılmıyor.
• Görünmeyen botlar: JavaScript çalıştırmayan botlar ve otomatik taramalar betik tabanlı analitikte görünmüyor; oysa sunucu yükünün ve saldırı denemelerinin önemli bir kısmı onlardan geliyor.
• Veri dışarı gidiyor: ziyaret verisi üçüncü tarafın sunucularına, çoğu zaman yurt dışına aktarılıyor.

Sunucu tarafında, çerezsiz kayıt

Ziyaretçi Takibi modülünde kayıt tarayıcıda değil, sunucuda tutuluyor. Siteye gelen her gerçek sayfa isteği, sayfa sunulmadan hemen önce kaydediliyor: hangi sayfa, ne zaman, hangi tarayıcı ve cihazla, hangi bağlantıdan gelinerek. Sayfa geçişlerinde arka planda yapılan ön yükleme istekleri ve statik dosyalar sayılmıyor; rakamlar gerçek sayfa görüntülemelerini yansıtıyor.

Oturumlar için çerez kullanılmıyor: aynı ziyaretçiden gelen istekler, sorgu anında 30 dakikalık hareketsizlik kuralıyla oturumlara ayrılıyor. Bu bilinçli bir tercih; tarayıcıya hiçbir şey yazılmadığı için analitik amaçlı bir çerez onayı gerekmiyor.

Botları ayırmak

Sunucu tarafında kayıt tutmanın bir sonucu, botların da kayda girmesi. Bu bir dezavantaj değil, fırsat: botlar tarayıcı kimliği ve davranış kalıplarıyla ayrılıyor, raporlarda ayrı gösteriliyor. Arama motoru botlarının siteyi ne sıklıkla taradığını ve hangi otomatik taramaların sitenizi yokladığını görebiliyorsunuz.

Panelde neler var?

Genel bakış, canlı ziyaretçiler, ziyaretler, ziyaretçi ayrıntısı, ısı haritası, ülke haritası, uyarılar ve ayarlar. Isı haritası sayfanın hangi bölümlerine tıklandığını gösteriyor; uyarılar ise tanımladığınız kurallara göre sizi haberdar ediyor.

İlk sürüm, ziyaretçi IP adreslerini düz bir metin dosyasına yazan eski bir eklentinin yerine WordPress eklentisi olarak yazıldı ve iki işletme sitesinde kullanıldı. Siteler Next.js'e taşınınca modül TypeScript'e çevrildi; bugün bu site dahil platformdaki bütün sitelerin panelinde çalışıyor.

Sınırlar

Her yöntemin bir bedeli var; bunu açıkça söylemek gerekiyor:

• Tekil ziyaretçi sayısı yaklaşıktır: aynı ağdan çıkan farklı kişiler tek ziyaretçi gibi, farklı cihazlardan giren aynı kişi birden fazla ziyaretçi gibi görünebilir.
• Reklam ölçümünün yerini tutmaz: reklam dönüşümlerini ölçmek için reklam platformlarının kendi araçları gerekiyor. Bu sitelerde Google Analytics ve reklam etiketleri, ziyaretçi onay verdiğinde ayrıca yükleniyor.

KVKK açısından

IP adresi kişisel veri sayıldığı için sunucu tarafındaki kayıtlar da KVKK kapsamında. Bu sitelerde kayıtlar sitenin güvenliği ve temel istatistik amacıyla, veri sorumlusunun meşru menfaatine dayanılarak tutuluyor; aydınlatma metninde açıkça yazılıyor, üçüncü kişilerle paylaşılmıyor ve belirli bir süre sonunda kendiliğinden siliniyor. Kendi sitenizde benzer bir yapı kuracaksanız hukuki çerçeveyi bir uzmanla birlikte değerlendirmenizi öneririm.

Sonuç

Çerezsiz, sunucu taraflı analitik; onay ekranına takılmayan, reklam engelleyicilerden etkilenmeyen ve verinizi sizde tutan bir istatistik sağlıyor. Üçüncü taraf araçların yerini tamamen almıyor ama onları güçlü biçimde tamamlıyor. İşletmeniz için böyle bir panelle gelen bir site isterseniz kurumsal web sitesi sayfama göz atabilirsiniz.